Τα επίπεδα του βιώσιμου σπέρματος σημειώνουν μείωση και οι
επιστήμονες πλέον πιστεύουν ότι γνωρίζουν το λόγο: η στειρότητα των
αντρών μπορεί να ξεκινά από την ίδια την μήτρα…

Του χρόνου συμπληρώνονται 20 χρόνια από το συνέδριο του Παγκόσμιου
Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) κατά το οποίο ο Δανός επιστήμονας Niels
Skakkebaek του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης παρουσίασε δεδομένα που
έδειχναν ότι το βιώσιμο σπέρμα σημείωνε πτώση κατά την τελευταία
50ετία, κάτι που σήμανε το συναγερμό για την κρίση στειρότητας που
απειλούσε τους άντρες. Τη δεκαετία του 1940 οι μετρήσεις στο σπέρμα
έδειχναν συνήθως 100.000.000 σπερμικά κύτταρα ανά μιλιλίτρο, αλλά ο
καθηγητής Skakkebaek ανακάλυψε ότι πλέον είχαν πέσει σε περίπου
60.000.000 ανά μιλιλίτρο. Άλλες μελέτες ανακάλυψαν ότι μεταξύ του 15%
και του 20% των νέων αντρών είχαν σπερμικές μετρήσεις με λιγότερα από
20.000.000/ml, κάτι που τεχνικά ορίζεται ως ανωμαλία. Σε αντίθεση, ένας
ταύρος έχει βιώσιμο σπέρμα δισεκατομμυρίων.

Οι ειδικοί στην ανθρώπινη αναπαραγωγική βιολογία εξεπλάγησαν από τη
δανική μελέτη. Η πτωτική τάση φαινόταν να υποδεικνύει ότι οι άντρες
βρισκόταν στο μονοπάτι της στειρότητας εντός μερικών γενεών. Ο
καθηγητής Skakkebaek δεν μπορούσε να προσφέρει άλλη εξήγηση στην τάση
από το να υποθέσει ότι η πτώση μπορεί να είχε κάτι να κάνει με την
εξίσου ανησυχητική αύξηση στις άλλες αναπαραγωγικές διαταραχές, όπως
είναι ο καρκίνος των όρχεων.

Οι επιστήμονες θέλησαν να βρουν την απάντηση, η οποία κατά πάσα
πιθανότητα είχε κάτι να κάνει με την αλλαγή του τρόπου ζωής ή του
περιβάλλοντος των αντρών, και όλα σχεδόν έπεσαν ως προτάσεις για
εξέταση, από τη χημική μόλυνση έως τη νέα μόδα των εφαρμοστών
εσωρούχων. Πλέον υπάρχει μια αναδυόμενη συμφωνία μεταξύ των ειδικών ότι
ό,τι κι αν είναι αυτό που προκαλεί την παρόξυνση στην αντρική
στειρότητα, κατά πάσα πιθανότητα ξεκινά από την ίδια τη μήτρα. Άρα, δεν
είναι ο τρόπος ζωής των αντρών που είναι το πρόβλημα, αλλά αυτός της
μητέρας τους.

Η σπερματογένεση ξεκινά κατά την εφηβεία, αλλά η προεργασία ξεκινά
μερικούς μήνες πριν και μετά την γέννηση του άντρα. Ένας αυξανόμενος
αριθμός μελετών δείχνουν προς το κρίσιμο «παράθυρο» της ανάπτυξης των
όρχεων που ξεκινά στο έμβρυο που μεγαλώνει και λήγει στους πρώτους έξι
μήνες της ζωής του εμβρύου. Σε αυτή την κρίσιμη αναπτυξιακή περίοδο
μεσολαβεί μια παρέμβαση και το αρσενικό βρέφος θα φέρει της συνέπειές
της για όλη του την υπόλοιπη ζωή του.

Ένας αριθμός μελετών υποδεικνύουν σε μια σύνδεση μεταξύ της πρώιμης
ανάπτυξης στη μήτρα και τα αντρικά αναπαραγωγικά προβλήματα στην
μετέπειτα ζωή , ειδικά οι χαμηλές μετρήσεις σπέρματος. Για παράδειγμα,
άντρες των οποίων οι έγκυες μητέρες εκτέθηκαν σε υψηλά επίπεδα τοξικών
διοξινών, μετά το βιομηχανικό ατύχημα του Seveso, στην Ιταλία το 1976,
εντοπίστηκε να έχουν χαμηλότερα επίπεδα βιώσιμου σπέρματος κατά τις
μετρήσεις, Άλλη μελέτη δείχνει ότι γυναίκες οι οποίες κατανάλωναν
μεγάλες ποσότητες βοδινού κρέατος κατά την εγκυμοσύνη, μια δίαιτα
πλούσια σε εν δυνάμει βλαβερά χημικά που ονομάζονται πολυκυκλικοί
αρωματικοί υδρογονάνθρακες (PAHs), απέκτησαν γιους με σχετικά χαμηλά
επίπεδα σπέρματος. Παρόλα αυτά, η κατανάλωση τέτοιου κρέατος από τους
ενήλικες άντρες, δεν έχει παρόμοιο αντίκτυπο.

Στο μεταξύ, μελέτες πάνω σε μετανάστες σε Σουηδία και Φιλανδία
έδειξαν ότι ο κίνδυνος για εμφάνιση καρκίνου των όρχεων ακολουθεί την
τάση της χώρας που γεννήθηκε το άτομο περισσότερο από αυτήν της χώρας
στην οποία ανατράφηκε. Απ’ ότι φαίνεται είναι το περιβάλλον της μητέρας
ου καθορίζει τον κίνδυνο που έχει κάποιος να εμφανίσει καρκίνο στους
όρχεις.

Μια από τις ισχυρότερες αποδείξεις υπέρ αυτής της ιδέας έρχεται από
τις μελέτες στους καπνιστές. Ένας άντρας ο οποίος καπνίζει συνήθως
μειώνει το σπέρμα του κατά το 15% περίπου, το οποίο είναι πιθανώς
αναστρέψιμο αν πάψει να καπνίζει. Ένας άντρας όμως, του οποίου η μητέρα
κάπνιζε κατά την εγκυμοσύνη έχει σημαντικά δραματική μείωση στο σπέρμα
του, που φτάνει έως και το 40%, κάτι το οποίο τείνει να είναι μη
αναστρέψιμο.

Ο καθηγητής Richard Sharpe, ειδικός σε θέματα γονιμότητας στο
Ιατρικό Ερευνητικό Συμβούλιο της Μ. Βρετανίας, λέει ότι τέτοια ευρήματα
μπορούν να εξηγηθούν αν γίνει κατανοητό το πώς σχηματίζονται τα πρώτα
κύτταρα των όρχεων. Τα κύτταρα Sertoli, τα οποία στους ενήλικους δρουν
ως φύλακες για την ανάπτυξη των σπερμικών κυττάρων, είναι τα πρώτα
κύτταρα που σχηματίζονται από μια «γενετική ζώνη» του ανθρώπινου
αρσενικού εμβρύου. Ο αριθμός του σπέρματος που μπορεί να παραχθεί σε
έναν ενήλικο άντρα είναι κρίσιμα εξαρτώμενος από τον αριθμό των
κυττάρων Sertoli που αναπτύχθηκαν στο έμβρυο του, κι έτσι, οτιδήποτε
ανακατεύεται με τη δημιουργία των κυττάρων Sertoli στη μήτρα της
μητέρας μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή σπέρματος, χρόνια αργότερα.

Αλλά το βασικό ερώτημα τώρα είναι να ταυτοποιηθούν οι σχετικοί
τρόποι ζωής και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες. Κάτι που αποδεικνύεται
δύσκολο. Η παχυσαρκία, για παράδειγμα, είναι ένα αυξανόμενο πρόβλημα
και έχει συνδεθεί με τα προβλήματα αναπαραγωγής τόσο στους άντρες όσο
και στις γυναίκες. Μια μελέτη μάλιστα έδειξε ότι οι υπέρβαρες έγκυες
γυναίκες, παράγουν γιους με σπέρμα χαμηλής ποιότητας. Είναι όμως το
πάχος που δημιουργεί το πρόβλημα, ή τα χημικά που συσσωρεύονται στο
πάχος;

Έχει υπάρξει μεγάλο ενδιαφέρον για τα χημικά στο περιβάλλον, ειδικά
για αυτά που μπορούν να μιμηθούν τις γυναικείες ορμόνες – τα χημικά
οιστρογόνα – ή εκείνα που μπλοκάρουν τις αντρικές ορμόνες, ειδικά την
τεστοστερόνη η οποία παίζει κρίσιμο ρόλο στην ρύθμιση της ανάπτυξης των
κυττάρων Sertoli, στη μήτρα. Μέχρι στιγμής, η μελέτη Seveso παρέχει τον
πι ο ξεκάθαρο σύνδεσμο μεταξύ της ανθρώπινης εμβρυακής ανάπτυξης, τις
χαμηλές μετρήσεις βιώσιμων σπερματοζωάριων, και η προγεννητική έκθεση
σε κάποιο περιβαλλοντικό χημικό. Αλλά οι συσσωρεύσεις διοξίνης σε αυτό
το βιομηχανικό ατύχημα ήταν εξαιρετικά υψηλές.

Είναι πιο δύσκολο να δημιουργηθεί ένας παρόμοιος, σημαντικός
σύνδεσμος μεταξύ των αντρικών αναπαραγωγικών προβλημάτων και την έκθεση
σε χαμηλές συγκεντρώσεις άλλων περιβαλλοντικών χημικών ουσιών, οι
οποίες μπορεί να έχουν αδύναμες ιδιότητες να παρεμποδίζουν τα
οιστρογόνα και τα ανδρογόνα, όπως τα ευρέως διαδεδομένα εντομοκτόνα, τα
καυσαέρια των αυτοκινήτων, τα πλαστικά και ακόμα και τα φασόλια της
σόγιας. Ο καθηγητής Sharpe λέει ότι πολλές από τις αποδείξεις είναι
αδύναμες έως ανύπαρκτες.

Έτσι, παρόλο που οι επιστήμονες περιβάλλουν το κρίσιμο σημείο της
ανάπτυξης του εμβρύου στην μήτρα, το οποίο καθορίζει την κατάσταση
γονιμότητας του άντρα αργότερα στη ζωή, εξακολουθούν να μην είναι
βέβαιοι για το τί είναι αυτό που θα μπορούσε να επηρεάσει την αλλαγή
στην αναπαραγωγική του κατάσταση. Αλλά ένα πράγμα είναι ξεκάθαρο: η
μητέρα είναι αυτή που κρατάει το κλειδί…

Πηγή: The Independent