Πέντε χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την ημέρα που έφυγε από τη
ζωή ο Μανόλης Αναγνωστάκης. Ιατρός ακτινολόγος στο επάγγελμά του,
θεωρείται ένας από τους κορυφαίους ποιητές και δοκιμιογράφους της
μεταπολεμικής γενιάς. Φυλακίστηκε και καταδικάστηκε σε θάνατο για τις
πολιτικές του πεποιθήσεις, ενώ χαρακτηρίστηκε ο «ποιητής της ήττας»
αφού οι στίχοι του αποτύπωσαν τη διάψευση των οραμάτων της Αριστεράς.

Ο Μανόλης Αναγνωστάκης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1925. Εκεί
σπούδασε Ιατρική ενώ κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής εντάχθηκε
στην ΕΠΟΝ. Την διετία 1943-1944 διατέλεσε αρχισυντάκτης του περιοδικού
«Ξεκίνημα», του εκπολιτιστικού ομίλου του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
και την ίδια περίοδο εμφανίστηκαν τα πρώτα του γραπτά στο περιοδικό
«ΠειραΪκά Γράμματα». Σημείωσε έντονη πολιτική δράση στο φοιτητικό
κίνημα, κάτι για το οποίο φυλακίστηκε το 1948. Το επόμενο έτος
καταδικάστηκε σε θάνατο από έκτακτο στρατοδικείο, αλλά δυο χρόνια
αργότερα, το 1951, απελευθερώθηκε με την γενική αμνηστία.

Τα χρόνια 1955-1956 ειδικεύτηκε ως ακτινολόγος στη Βιέννη και στη
συνέχεια, στη Θεσσαλονίκη, άσκησε το επάγγελμα του ακτινολόγου. Την
περίοδο 1959 – 1961 εξέδωσε το περιοδικό Κριτική ενώ υπήρξε μέλος της
εκδοτικής ομάδας των Δεκαοκτώ κειμένων (1970), των Νέων Κειμένων και
του περιοδικού Η Συνέχεια (1973). Το 1978 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα.

Τα ποιήματα που ο Μανόλης Αναγνωστάκης άφησε πίσω του δημοσιευμένα
είναι 88 και γράφτηκαν από το 1941 έως το 1971. Από το 1979 που
κυκλοφόρησε ο συγκεντρωτικός τόμος των ποιημάτων του, και από το 1983
που κυκλοφόρησε ιδιωτικά το αυτοβιογραφικό σχόλιο «Y.Γ.» δεν υπήρξε
καμία δημόσια παρέμβασή του. Ο Μανόλης Αναγνωστάκης έφυγε από τη ζωή
στις 23 Ιουνίου του 2005, στην Αθήνα.

«Ο Αναγνωστάκης υπήρξε φίλος μου από το ‘50 μέχρι που πέθανε.
Είχαμε συνδεθεί πριν το ‘50 και όταν φυλακίστηκε είχα τολμήσει να
αλληλογραφώ μαζί του. Από τότε η αλληλογραφία μας συνεχίστηκε και όταν
αποφυλακίστηκε και αργότερα όταν έβγαλα το περιοδικό «Διαγώνιος»
δημοσίευσα μελέτη για το έργο του. Τότε πολλοί δεν τον ήξεραν ή δεν τον
χώνευαν επειδή δεν ήταν ορθόδοξος κομμουνιστής. Καθιερώθηκε όμως στη
γενική εκτίμηση ως ο μοναδικός αριστερός ποιητής ο οποίος δεν
αναμασούσε τα άρθρα του «Ριζοσπάστη». Αξίζει όχι μόνο γιατί είχε μεγάλο
ταλέντο αλλά και τα μάτια του ανοιχτά ώστε να μην αναμασά κομματικές
ρετσέτες που είχαν υποδείξει οι κομματικοί του φίλοι
», είπε για τον Αναγνωστάκη ο φίλος του και επίσης ποιητής, Ντίνος Χριστιανόπουλος

Ποιήματά του μεταφράστηκαν στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά,
ενώ μελοποιήθηκαν από συνθέτες, όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Θάνος
Μικρούτσικος, ο Μιχάλης Γρηγορίου, ο Γιάννης Μαρκόπουλος και ο Δημήτρης
Παπαδημητρίου. Τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1986) και το
Μεγάλο Βραβείο Λογοτεχνίας (2002), ενώ αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας
του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

«Αυτή η ανεξέλεγκτη και χειμαρρώδης αντιστασιολογία, πόσω μάλλον
από ανθρώπους που όψιμα ανακάλυψαν αυτό το ορυχείο, ομολογώ ότι με
εκνευρίζει λίγο, με μελαγχολεί. Δεν διέπομαι από κανένα πνεύμα
ρεβανσισμού και δεν αισθάνομαι καλά σε ένα κλίμα φραστικού παλικαρισμού
που γίνεται εκ του ασφαλούς βέβαια. Είμαι ξένος σε αυτό το κλίμα.
Κυρίως με ενοχλεί ο στόμφος, τα μεγάλα λόγια, η καθυστερημένη επίδειξη
τίτλων και ευσήμων που για μένα ελάχιστοι τα δικαιούνται και αυτοί
είναι εκείνοι που δεν τα προβάλλουν. Η ιστορία πλαστογραφήθηκε,
εξευτελίστηκε, παραποιήθηκε. Το θέμα είναι να μην ξαναγράψουμε μια
ιστορία πάλι με αποσιωπήσεις, εν ονόματι σκοπιμοτήτων δικών μας αυτή τη
φορά. Αυτό μας ρίχνει σε έναν φαύλο κύκλο λειψής ενημέρωσης και κακής
πληροφόρησης των νεώτερων γενιών
». Μανόλης Αναγνωστάκης.